CÚ DOLLY ZOOM CÓ Ý NGHĨA GÌ?
1/08/2017

Cú dolly zoom về cơ bản là một kỹ thuật khá sáo rỗng (cliché). Nhưng nếu biết sử dụng đúng cách, nó sẽ tạo ra hiệu quả rất bất ngờ. Video dưới đây sẽ chỉ ra cho chúng ta một số ví dụ điển hình về cách sử dụng cú dolly zoom của các bậc thầy trong điện ảnh.

Dolly zoom là một kỹ thuật nổi tiếng do Alfred Hitchcock phát minh ra vào năm 1958 và sử dụng trong phim Vertigo của ông. Shot này được quay bằng cách đồng thời tracking từ trước ra sau hoặc từ sau ra trước đồng thời zoom in hoặc zoom out.

Theo như video mới từ Now You See It, shot này thường “đòi hỏi một dolly track mượt mà cùng với một cú zoom mạnh mẽ”. Đó là lý do tại sao nó không được sử dụng trong các bộ phim trước của Hitchcock.

Các nhà phê bình cho rằng, ngoài một kỹ thuật quay phim đơn thuần, nó biểu hiện cho cảm giác mất phương hướng về mặt tâm lý (và nó trông cũng khá ngầu). Có rất nhiều thứ để nói về bản chất của việc làm phim, nếu chỉ xét riêng về mặt hiệu ứng kịch tính do các ống kính khác nhau gây ra. Đó là bởi vì dolly zoom, về bản chất, liên quan đến sự thay đổi từ một ống kính tele sang một ống kính góc rộng, và 2 loại ống kính này có những ảnh hưởng tâm lý khác nhau đối với người xem. Ống kính tele (thường có độ dài tiêu cự lớn hơn 50mm), trong đó chiều dài vật lý của thấu kính ngắn hơn tiêu cự, có hiệu ứng làm phẳng, còn được biết đến với hiện tượng cô lập chủ thể trong khung hình.

Các đạo diễn thường có xu hướng dùng nó cho các cú close-up bởi vì “nó giúp tập trung sự chú ý đến một diễn viên trong một shot bằng cách làm mờ phông nền phía sau. Chúng có xu hướng làm tôn diễn viên lên. Không giống như các ống kính góc rộng, loại ống kính thường đưa nhiều thứ vào trường nét ở trong khung hình hơn, đồng thời làm giãn nó ra (cùng với mọi thứ trong khung hình, bao gồm cả các đặc điểm của diễn viên). Điều này, có lẽ, là lý do tại sao Stanley Kubrick dùng các ống kính góc rộng trong hầu hết các cảnh của The Shining. Ông muốn làm cho Nicholson và Duvall trông ngộ nghĩnh, không thực tế và bóp méo vẻ đẹp của ngôi sao điện ảnh. Ông đã thực hiện việc này bằng các dùng một ống kính 18mm. Một ống kính rất, rất rộng.

Dolly zoom là một cách cực kỳ xuất sắc để thể hiện các hiệu ứng tâm lý lên nhân vật bằng cách tận dụng các hình ảnh mang tính điện ảnh. Ví dụ như, trong Vertigom các shot quay thể hiện nỗi sợ chiều cao của Jimmy Stewart. Khán giả không thể không cảm thấy một chút buồn nôn. Martin Scorsese cũng dùng cú máy này trong rất nhiều phim, bao gồm Raging Bull và Goodfellas. Hiệu ứng dolly zoom thể hiện thế giới đổ vỡ của Henry Hill vào cuối phim, khi anh ta phê thuốc và bỏ chạy.

Nhưng, cũng như trong video đã lưu ý, những ví dụ nổi tiếng này không phải là những lần xuất hiện duy nhất của dolly zoom. Video dưới đây sẽ cho bạn thấy một số ví dụ về việc dùng dolly zoom sai cách.

Điều này là để bạn thấy rằng, khi đi sâu vào chi tiết, bất kỳ phần nào của ngôn ngữ điện ảnh cũng có thể được sử dụng để tạo ra những hiệu ứng tuyệt vời. Nếu sử dụng đúng, bạn sẽ làm cho khán giả cảm thấy sự mất phương hướng mà không cần phải dùng đến lời nói để họ thấy được điều đó. Cú dolly zoom có thể được xem xét là cú máy “cho thấy nhiều điều nhất” trong điện ảnh. Nhưng bạn cũng phải lưu ý rằng, dựa vào ngôn ngữ thuần túy của điện ảnh, việc sử dụng nó phải thật tinh tế và có mục đích rõ ràng.

Nguồn: Pixelfactory

BÌNH LUẬN